" उसको नही देखा हमने कभी " काल तिचं झंपर घेतलं हातात, ते हुंगलं.ती होतीच जवळ.पण दिसत नव्हती. तिचा नेहमीचा चेहरा दिसला मला आवडणारा,मनात ठसलेला. या वर्षी काय योगायोग आहे!आई गेली तो दिवस आणि मातृदिन आजचाच. माझ्या आठवणीतली ती अगदी टापर हॉस्टेलपासूनची. कामकरणारी, साबणाचा चुरा भिजत घालणारी,विहिरीचं पाणी ओढणारी, साधीच साडी व्यवस्थित नेसलेली.आज कुंकू लावताना तिच्यासारखच उभट कुंकू मीही आजकाल लावतेय हे लक्षात आलं. या टापर हॉस्टेलमधलं शेजारचं घरहीमाझंचहोतं. शिरुभाऊ,वसंतदादा,पाटील काकू हे माझेच.परकेपणा नव्हताच.त्यांच्या रेडीओवर वाजणारी गाणी आताही ऐकली की मी तिथेच पोचते.आज फक्त मीच एकटी राहिले आहे.सगळ्यांनी माझा निरोप घेतलाय. आईला कुठे रंगरूप असतं?ती त्याच्या पलीकडे असते.टापर हॉस्टेलमधला शिरुभाऊच्या घरातला रेडिओ,त्यावर सुरु असलेलं सिलोन केंद्र आणि सुरेल गाणी.हे गाणंही असच. ससुराल या चित्रपटातलं.महेंद्र कपूर यांचा पहाडी आवाज.आईच्या चेहऱ्या शिवाय दुसरा कोणता चेहरा आपण देवाला बहाल करणार? आई शांत,काटेकोर स्वभावाची,शिस्तीचीही.पण प्रेमळही.कुणाशी भांडण नाही पण समोरच्याने भांडणाचा प्रयत्न केला तर त्याच्यासमोर जायचं नाही. चाळीत असताना शेजारणीने मुलांच्या एकमेकात झालेल्या भांडणावरून आईला बोलायला सुरुवात केली.आईने मोठ्या भावाला घरात आणलं. त्या दिवसापासून आईने पाणी भरण्याची वेळ बदलली.ती पहाटे पाचला उठून पाणी भरायची विहिरीचं.पुढे शेजारणीने घर बदलताना माफी मागितली.आई फक्त हसली. तिचं मुलांपासून पानाफुलांपर्यंत सगळ्यांवर प्रेम.तिची तब्येत खालावत होती तसा कितीदा तरी तिचा हात आम्ही चेहऱ्यावरून फिरवून घेतला. त्या हातांनी अतोनात कष्ट केले तसच लिहिलंही खूप.योगी श्री अरविंद यांच्यावर कमालीची श्रद्धा. पीएच. डी.चा विषयही तोच. वय फक्त बाहत्तर वर्षे.ध्यास होता तिला त्यांच्या विचारांचा.पण म्हणून जगण्यातलं दुःख नाही कमी झालं.वाचणं,लिहिणं,व्याख्यानं देणं याबरोबरच आयुष्याशी झगडा सुरू होता.अपरिमित दुःख भोगणं आयुष्याच्या उत्तरार्धात तिच्या वाट्याला आलं.धाकटा मुलगा ,तो पुढच्या क्षणी आपल्याला दिसेल की नाही अशा अवस्थेत पाच वर्षं होता.तो गेला,सहाव्या महिन्यात ही गेली.मधल्या काळात बापू गेले.आलागेला म्हणत होता,अरेरे, फक्त दीड महिन्यासाठी विधवा झाल्या.काय बोलणार?ती एरवीही त्याच्या पलीकडे गेली होती.आईबापू सगळ्याच्या पार गेले होते.तिने लावलेल्या झाडांना बापू दुखऱ्या पायांनी पाणी घालायचे.ते वसंतात गेले आणि ही ग्रीष्मात.इतिहास पाठ असणारी आई, अरविंदांवर बोलणारी आई,कायम लिहीत असलेली आई शेवटी तिला बोलता येईना.जीभ जड झालेली.ती बोलायची पण कळत नव्हतं.मग भिंतीवर लिहून दाखवायची.तेही समजत नव्हतं .विव्हळू लागली.सारखी आई,तिचे मामा मामी यांची वाट पहायची.माझ्या मामाचीही वाट पाहायची.सारखं फाटकाकडे लक्ष.आम्हा सर्वांकडे पाहून तिने काहीतरी सांगायचा प्रयत्न केला.सगळं शरीर आत आत ओढल्यासारखं झालं.ती गेली आणि तिचं सगळं दुःख संपलं.ती तश्या अवस्थेतही सुरेख दिसू लागली.तिची साधना, त्याचं तेज तिच्या शरीरावर दिसत होतं.तिने वेगळा मार्ग धरला होता.इतकी सुरेख यापूर्वी कधी दिसली नव्हती.मला तरी. सारी सुखं दु:खं भौतिक जगात ठेवून ती निघून गेली. णि मी, चार्वाकाच्या पंथाची, तिच्या आठवणीत मनात ऐकते, " उसको नहीं देखा हमने कभी." डॉ.मेधा उज्जैनकर.
|
No comments:
Post a Comment